دانشجوی خارجی که در دانشگاه‌های ترکیه (کاردانی، کارشناسی، ارشد یا دکترا) ثبت‌نام می‌کند، باید اقامت تحصیلی (Öğrenci İkamet İzni) بگیرد. درخواست باید در مدت اعتبار ویزا یا معافیت ویزا ثبت شود؛ برای ایرانی‌ها که تا ۹۰ روز معاف از ویزا هستند، یعنی پیش از پایان ۹۰ روز اقامت مجاز. هزینه اصلی آن در سال ۲۰۲۶ فقط ۹۶۴ لیر (حدود ۴.۸ میلیون تومان) بهای کارت است، چون دانشجویان دانشگاه‌های ترکیه از هزینه (harç) اقامت معاف‌اند.
در این مقاله مدارک، مراحل ثبت در سامانه e-ikamet، هزینه، بیمه، تمدید، اقامت همسر و فرزندان و جریمه تأخیر را بر اساس منابع رسمی اداره مهاجرت ترکیه آورده‌ایم. نرخ تبدیل: هر لیر ۵,۰۰۰ تومان (۳ مهر ۱۴۰۵).
اقامت تحصیلی ترکیه در یک نگاه
- اقامت تحصیلی ترکیه در یک نگاه
- ویزای تحصیلی یا ورود بدون ویزا؟
- مدارک لازم برای اقامت تحصیلی ترکیه
- مراحل گرفتن اقامت تحصیلی ترکیه
- هزینه اقامت تحصیلی ترکیه در ۲۰۲۶
- بیمه درمانی برای اقامت تحصیلی
- مدت اعتبار و تمدید اقامت تحصیلی
- تغییر آدرس و ثبت آدرس
- ویزای همراه و اقامت خانوادگی دانشجو
- جریمه تأخیر و ممنوعیت ورود
- کار دانشجویی با اقامت تحصیلی
- جدول زمانی اقامت تحصیلی از ورود تا کارت
- اشتباهات رایج در اقامت تحصیلی ترکیه
- همیار کانادا چطور کمک می‌کند؟
- سؤالات متداول
| موضوع | پاسخ کوتاه | منبع |
| چه کسی نیاز دارد | دانشجوی کاردانی تا دکترا | اداره مهاجرت |
| مهلت درخواست | پیش از پایان ویزا یا معافیت ویزا | اداره مهاجرت استانبول |
| هزینه کارت ۲۰۲۶ | ۹۶۴ لیر | goc.gov.tr |
| هزینه اقامت (harç) | معاف برای دانشجویان | goc.gov.tr |
| مدت اعتبار | حداکثر تا پایان دوره تحصیل | اداره مهاجرت |
| زمان تمدید | از ۶۰ روز قبل از انقضا | goc.gov.tr |
| زمان رسیدگی قانونی | حداکثر ۹۰ روز | اداره مهاجرت استانبول |
نتیجه کاربردی: اقامت تحصیلی ترکیه ارزان است، اما مهلت‌ها سخت‌گیرانه‌اند؛ مهم‌ترین اشتباه، گذشتن از ۹۰ روز معافیت ویزا پیش از ثبت درخواست است.
ویزای تحصیلی یا ورود بدون ویزا؟
طبق وزارت امور خارجه ترکیه، دارندگان گذرنامه عادی ایران برای سفرهای تا ۹۰ روز از ویزا معاف‌اند (حداکثر ۹۰ روز در هر ۱۸۰ روز). سفارت ترکیه در تهران اعلام کرده دانشجویانی که از دانشگاه‌های زیر نظر YÖK پذیرش دارند و بدون ویزای تحصیلی با معافیت ویزا وارد می‌شوند، می‌توانند درخواست اقامت را در اداره مهاجرت استان ثبت کنند.
| مسیر | مزیت | نکته |
| ورود بدون ویزا | سریع، بدون مراجعه به سفارت | باید در ۹۰ روز درخواست ثبت شود |
| ویزای تحصیلی | مدارک ساده‌تر برای برخی دانشگاه‌ها | زمان‌بر؛ برای زیر ۱۸ سال توصیه می‌شود |
برخی دانشگاه‌ها مثل متو، به‌خصوص برای متقاضیان زیر ۱۸ سال، گرفتن ویزای تحصیلی را توصیه می‌کنند تا کار اداری کمتر شود. برای وزارت بهداشت ایران هم تاریخ ویزا و ورود یکی از ملاک‌های تعیین «زمان شروع تحصیل» است؛ جزئیات در مقاله دانشگاه‌های مورد تأیید وزارت بهداشت در ترکیه.
نتیجه کاربردی: اگر زیر ۱۸ سال هستید یا دانشگاه شما ویزا را توصیه کرده، ویزای تحصیلی بگیرید؛ در غیر این صورت ورود بدون ویزا هم قانونی است، به شرطی که در مهلت درخواست بدهید.
مدارک لازم برای اقامت تحصیلی ترکیه
فهرست زیر بر اساس راهنمای رسمی دانشگاه فنی استانبول (ITU) است و در بیشتر دانشگاه‌ها مشابه است:
- فرم درخواست چاپ‌شده از سامانه e-ikamet
- ۴ قطعه عکس بیومتریک
- کپی گذرنامه (صفحه مشخصات، ویزا و مهر ورود)
- گواهی اشتغال به تحصیل (Öğrenci Belgesi)
- ریزنمرات (برای تمدید)
- مدرک آدرس: سند ملک، قرارداد اجاره محضری، یا گواهی خوابگاه
- بیمه درمانی معتبر برای کل مدت اقامت درخواستی
- رسید پرداخت بهای کارت
- فرم تعهدنامه (۲ نسخه)
- گواهی UETS (سامانه ابلاغ الکترونیکی)
- برای زیر ۱۸ سال: شناسنامه و رضایت‌نامه والدین
دانشگاه ITU تأکید می‌کند که آدرس دانشگاه را به‌عنوان آدرس محل سکونت ننویسید.
نتیجه کاربردی: پیش از ثبت درخواست، مدرک آدرس و بیمه را آماده کنید؛ این دو مورد رایج‌ترین دلیل ناقص ماندن پرونده‌اند.
مراحل گرفتن اقامت تحصیلی ترکیه
از ۲۹ نوامبر ۲۰۲۳، طبق پروتکل YÖK و اداره مهاجرت، پرونده دانشجویان معمولاً از طریق خود دانشگاه بررسی می‌شود:
- ثبت‌نام قطعی در دانشگاه و گرفتن گواهی اشتغال به تحصیل.
- تکمیل فرم آنلاین در سامانه e-ikamet.goc.gov.tr و دانلود فرم PDF.
- پرداخت بهای کارت (۹۶۴ لیر).
- تحویل مدارک به دفتر دانشجویان بین‌المللی دانشگاه؛ دانشجو معمولاً به نوبت اداره مهاجرت نمی‌رود.
- ارسال کارت اقامت به آدرس ثبت‌شده از طریق پست.
مهلت تحویل مدارک پس از ثبت آنلاین در هر دانشگاه متفاوت است: ITU مدارک را ظرف ۷ روز می‌خواهد و در آنکارا پرونده‌هایی که بیش از ۳۰ روز بعد از ثبت آنلاین تحویل شوند بررسی نمی‌شوند.
نتیجه کاربردی: فرم آنلاین را فقط وقتی پر کنید که همه مدارک آماده است؛ مهلت تحویل پس از ثبت آنلاین کوتاه است.
هزینه اقامت تحصیلی ترکیه در ۲۰۲۶
| هزینه | مبلغ (لیر) | معادل تقریبی (تومان) |
| بهای کارت اقامت | ۹۶۴ | ۴.۸ میلیون |
| هزینه اقامت (harç) | ۰ برای دانشجوی دانشگاه ترکیه | ۰ |
| بیمه GSS دانشجویی (ماهانه) | حدود ۱,۳۲۱ | حدود ۶.۶ میلیون |
| ترجمه و عکس و کپی | متغیر | متغیر |
طبق اداره مهاجرت، اقامت دانشجویانی که در مدارس و دانشکده‌های ترکیه درس می‌خوانند بدون harç صادر می‌شود. این معافیت شامل مدارس بین‌المللی و کنسولی نیست. کد پرداخت بهای کارت ۹۲۰۷ است.
نتیجه کاربردی: هزینه قانونی اقامت دانشجویی کمتر از ۵ میلیون تومان است؛ اگر کسی مبالغ بسیار بیشتری برای «هزینه اقامت» می‌خواهد، ریز آن را بپرسید.
بیمه درمانی برای اقامت تحصیلی
دو راه دارید:
- بیمه دولتی GSS: طبق اداره مهاجرت، اگر دانشجو ظرف ۳ ماه از اولین ثبت‌نام برای بیمه عمومی سلامت (GSS) درخواست بدهد، بیمه جداگانه‌ای از او خواسته نمی‌شود. درخواست کتبی به اداره SGK استان داده می‌شود.
- بیمه خصوصی: اگر مهلت ۳ ماهه را از دست بدهید، باید بیمه خصوصی بگیرید؛ به گفته دانشگاه سابانجی، حق استفاده از GSS بعد از این مهلت از بین می‌رود.
طبق راهنمای ITU، متقاضیان زیر ۱۸ سال و بالای ۶۵ سال از شرط بیمه برای اقامت معاف‌اند.
نتیجه کاربردی: در سه ماه اول ثبت‌نام، GSS را فعال کنید؛ ارزان‌تر است و بیمارستان‌های دولتی را پوشش می‌دهد.
مدت اعتبار و تمدید اقامت تحصیلی
- مدت: اقامت تحصیلی نمی‌تواند از مدت تحصیل بیشتر باشد. طول آن به تاریخ پیش‌بینی‌شده فارغ‌التحصیلی، اعتبار بیمه و اعتبار گذرنامه هم بستگی دارد. بنابراین گذرنامه و بیمه با اعتبار طولانی، اقامت طولانی‌تری می‌دهند.
- زمان تمدید: از ۶۰ روز قبل از انقضا و در هر صورت پیش از پایان اعتبار.
- مدارک تمدید: همان مدارک درخواست اول به‌همراه ریزنمرات.
- بعد از فارغ‌التحصیلی: اقامت تحصیلی در تاریخ فارغ‌التحصیلی تمام می‌شود و باید ظرف ۱۰ روز برای نوع دیگری از اقامت درخواست بدهید.
نتیجه کاربردی: تاریخ انقضای اقامت را در تقویم خود با یادآور ۶۰ روزه ثبت کنید؛ تمدید دیرهنگام دردسرهای جریمه و خروج دارد.
تغییر آدرس و ثبت آدرس
ثبت در سامانه آدرس از شرایط اقامت است. طبق اداره مهاجرت:
- جابه‌جایی در همان استان: ظرف ۲۰ روز کاری آدرس جدید را اعلام کنید.
- رفتن به استان دیگر: باید در استان جدید درخواست اقامت تازه ثبت کنید.
نتیجه کاربردی: پیش از جابه‌جایی از خوابگاه به خانه، قرارداد اجاره رسمی بگیرید تا بتوانید آدرس را ثبت کنید.
ویزای همراه و اقامت خانوادگی دانشجو
طبق اداره مهاجرت، اقامت تحصیلی فقط برای همسر و فرزندان دانشجو حق حمایت در درخواست اقامت خانوادگی (Aile İkamet İzni) می‌دهد. پدر و مادر و سایر بستگان از این حق برخوردار نیستند.
شرایط عمومی حمایت‌کننده برای اقامت خانوادگی:
- بیمه درمانی برای همه اعضای خانواده
- درآمد ماهانه دست‌کم یک‌سوم حداقل دستمزد به ازای هر عضو خانواده
- نداشتن سابقه جرم علیه نظم خانواده در ۵ سال گذشته
- ثبت در سامانه آدرس
- دست‌کم یک سال اقامت در ترکیه (اینکه دانشجویان از این شرط معاف هستند یا نه، در منابع رسمی روشن نیست)
نتیجه کاربردی: اگر می‌خواهید با همسر و فرزند به ترکیه بروید، تمکن مالی و بیمه همه اعضا را از ابتدا آماده کنید و شرط یک سال اقامت را پیش از برنامه‌ریزی از اداره مهاجرت بپرسید. برای مدارک مالی مقاله تمکن مالی ویزای تحصیلی ترکیه را ببینید.
جریمه تأخیر و ممنوعیت ورود
اگر بیش از مدت مجاز در ترکیه بمانید، هنگام خروج جریمه (cezalı harç) پرداخت می‌کنید. طبق اطلاعیه اداره مهاجرت، در صورت خروج داوطلبانه و پرداخت جریمه:
| مدت اقامت غیرمجاز | ممنوعیت ورود | توضیح |
| کمتر از ۳ ماه | ندارد | فقط جریمه |
| ۳ تا ۶ ماه | ۱ ماه | |
| ۶ ماه تا ۱ سال | ۳ ماه | |
| ۱ تا ۲ سال | ۱ سال | |
| ۲ تا ۳ سال | ۲ سال | |
| بیش از ۳ سال | ۵ سال |
عدم پرداخت جریمه به ممنوعیت ورود ۳ تا ۵ ساله منجر می‌شود. در زمان بررسی درخواست اقامت، با رسید درخواست می‌توانید تا ۱۵ روز بدون ویزا از ترکیه خارج شوید و برگردید.
نتیجه کاربردی: اگر درخواستتان هنوز در حال بررسی است، سفر بیش از ۱۵ روز به ایران برنامه‌ریزی نکنید.
کار دانشجویی با اقامت تحصیلی
اقامت تحصیلی به‌تنهایی اجازه کار نمی‌دهد. طبق وزارت کار ترکیه:
- کاردانی و کارشناسی: فقط بعد از پایان سال اول و به‌صورت پاره‌وقت.
- ارشد و دکترا: محدودیت سال اول ندارند.
- درخواست: کارفرما باید مجوز کار را برای دانشجو بگیرد.
نتیجه کاربردی: برای هزینه‌های سال اول روی درآمد کار در ترکیه حساب نکنید.
جدول زمانی اقامت تحصیلی از ورود تا کارت
| زمان | اقدام | نکته |
| هفته اول ورود | ثبت‌نام قطعی و گرفتن گواهی تحصیل | اصل مدارک را همراه داشته باشید |
| هفته اول تا دوم | خوابگاه یا قرارداد اجاره رسمی | برای مدرک آدرس |
| ماه اول | درخواست GSS در اداره SGK | حداکثر ۳ ماه از ثبت‌نام |
| پس از آماده شدن مدارک | فرم e-ikamet و پرداخت ۹۶۴ لیر | پیش از پایان ۹۰ روز |
| ۷ تا ۳۰ روز بعد از فرم آنلاین | تحویل مدارک به دفتر بین‌الملل | مهلت هر دانشگاه متفاوت است |
| تا ۹۰ روز | صدور و ارسال کارت با پست | رسید درخواست را نگه دارید |
نتیجه کاربردی: اگر در ماه اول ثبت‌نام، خوابگاه و بیمه را نهایی کنید، معمولاً بدون عجله در مهلت ۹۰ روزه درخواست ثبت می‌شود.
اشتباهات رایج در اقامت تحصیلی ترکیه
- ثبت آدرس دانشگاه به‌جای آدرس سکونت: دانشگاه‌ها صریحاً این را منع کرده‌اند.
- از دست دادن مهلت ۳ ماهه GSS: بعد از آن باید بیمه خصوصی گران‌تر بخرید.
- گذرنامه با اعتبار کوتاه: مدت اقامت به اعتبار گذرنامه محدود می‌شود و مجبور به تمدید زودهنگام می‌شوید.
- سفر طولانی در زمان بررسی درخواست: با رسید درخواست فقط تا ۱۵ روز می‌توانید خارج شوید.
- فراموش کردن اعلام آدرس جدید: جابه‌جایی در همان استان باید ظرف ۲۰ روز کاری ثبت شود.
- تمدید در روزهای آخر: رسیدگی تا ۹۰ روز طول می‌کشد؛ از ۶۰ روز قبل اقدام کنید.
نتیجه کاربردی: بیشتر مشکلات اقامت دانشجویی از مهلت‌های فراموش‌شده است، نه از رد پرونده؛ یک تقویم ساده بیشتر آن‌ها را حل می‌کند.
همیار کانادا چطور کمک می‌کند؟
کارشناسان همیار کانادا پس از پذیرش، شما را در انتخاب ورود با ویزا یا بدون ویزا، آماده‌سازی مدارک آدرس و بیمه و ثبت در e-ikamet راهنمایی می‌کنند. برای کل مسیر، از هزینه‌ها تا اقامت، مقاله هزینه تحصیل در ترکیه و صفحه تحصیل در ترکیه را ببینید و برای مشاوره فرم درخواست مشاوره را پر کنید.
سؤالات متداول
در سال ۲۰۲۶ فقط بهای کارت، یعنی ۹۶۴ لیر (حدود ۴.۸ میلیون تومان). دانشجویان دانشگاه‌های ترکیه از harç اقامت معاف‌اند.
ایرانی‌ها تا ۹۰ روز معاف از ویزا هستند و می‌توانند با پذیرش دانشگاه در همین مدت درخواست اقامت بدهند. برای زیر ۱۸ سال و برخی دانشگاه‌ها ویزای تحصیلی توصیه می‌شود.
درخواست باید پیش از پایان ویزا یا معافیت ویزا ثبت شود. پس از ثبت آنلاین هم دانشگاه‌ها مهلت کوتاهی (مثلاً ۷ تا ۳۰ روز) برای تحویل مدارک دارند.
از ۶۰ روز قبل از انقضا و حتماً پیش از پایان اعتبار، با همان مدارک و ریزنمرات.
بله، همسر و فرزندان می‌توانند با حمایت دانشجو اقامت خانوادگی بگیرند، به شرط بیمه، درآمد کافی و سایر شرایط. والدین این حق را ندارند.
فقط با مجوز کار که کارفرما می‌گیرد؛ دانشجوی کارشناسی بعد از سال اول و به‌صورت پاره‌وقت.
متاسفانه هنوز کامنتی وجود ندارد